TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
CỦA HỌC SINH
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
Tập huấn chuyên môn dạy và học
An Giang, tháng 7 năm 2016
TẠI SAO PHẢI HOẠT ĐỘNG NHÓM
Mục tiêu của giáo dục phổ thông:
Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.
Trích nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013
Các năng lực cần đạt
Năng lực tự học
Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
Năng lực thẩm mỹ
Năng lực thể chất
Năng lực giao tiếp
Năng lực hợp tác
Năng lực tính toán
Năng lực CNTT và truyền thông (ICT)
Thực trạng GD Việt Nam
Quy mô mạng lưới cơsở GD phát triển đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của nhân dân.
Chất lượng giáo dục ở các cấp học có sự tiến bộ, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển KTXH.
Công bằng xã hội trong tiếp cận giáo dục đã được cải thiện
Công tác quản lý GD có bước chuyển biến tích cực
Đội ngũ nhà giáo và CBQL tăng nhanh về số lượng nâng dần chất lượng.
Ngân sách nhà nước đầu tư cho GD tăng dần chiếm tỉ lệ 20% tổng chi ngân sách nhà nước.
Quy mô đào tạo ngoài công lập phát triển
Cơ sở vật chất nhà trường ngày được cải thiện
Thực trạng GD Việt Nam
Hệ thống GD quốc dân thiếu tính thống nhất mất cân đối trong cơ ngành đào tạo.
Chất lượng GD còn thấp so với yêu cầu phát triển của đất nước.
Quản lý GD còn nhiều bất cập, bao cấp, ôm đồm, sự vụ, chồng chéo…
Một bộ phận nhà giáo và CBQL chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ GD trong thời lỳ mới.
Các chế độ chính sách, nguồn lực cho GD còn nhiều bất cập.
Nội dung chương trình, phương pháp dạy và học , công tác thi và kiểm tra còn chậm đổi mới.
Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu và lạc hậu
Nghiên cứu và ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục còn hạn chế.
Khái niệm Nhóm
Nhóm là một tập hợp các thành viên có nhu cầu cần thiết phải gặp gỡ nhau trong một thời gian và chung một mục đích.
Không ai có thể làm một mình. Mỗi chúng ta sinh ra trong một nhóm và không thể sống nếu không có nhóm.
Nhóm gồm từ 2 người trở lên làm việc có mục đích có tương tác có quy tắc chung và mỗi thành viên có vai trò khác nhau
Cấu trúc nhóm
Nhóm tích cực chủ động, gồm những người có ý thức liên kết tạo thành để thực hiện nghĩa vụ chung của nhóm.
Nhóm thụ động lành mạnh,sẳn sàng thực hiện các yêu cầu đề ra như ở tâm thế thụ động chờ đợi.
Nhóm thụ động tiêu cực, dửng dưng với lợi ích tập thể, lãng tránh nghĩa vụ và trách nhiệm.
Nhóm tiêu cực chống đối, gồm những người chống đối với lợi ích chung lôi kéo các thành viên khác vào đội ngũ chống đôi
Các giai đoạn phát triển của nhóm
Hình thành, mọi người trong nhóm phải cùng có nhu cầu, mục đích, nguyện vọng giống nhau. Khởi đầu các thành viên phải làm quen, hiểu nhau, bàn bạc phân công. Lúc này nhóm chưa xuất hiện người nổi trội để lãnh đạo nhóm.
Phân hóa. Các thành viên nhóm đã bộc lộ ý nghĩ, cảm xúc, hiểu nhau cần hướng nhóm đến nhóm tích cực, phân công để hướng nhóm thành tích cực, vai trò của cốt cán mạnh hơn các thành viên của nhóm, cần hướng những người này làm đòn bẩy lôi kéo chung cho các thành viên nhóm.
Các giai đoạn phát triển của nhóm
Giai đoạn xây dựng các quy tắc phát triển nhóm, đa số các thành viên có thái độ tích cực đối với nghĩa vụ nhóm, mọi người hiểu biết lẫn nhau đoàn kết trong tư tưởng và hành động, hỗ trợ cùng nhau làm việc. Tuy nhiên có thể hiệu quả chưa cao
Giai đoạn phát triển hoàn chỉnh, ổn định tổ chức,làm việc có hiệu quả, mẫu thuẩn nội bộ giảm nhiều lợi ích các nhân và lợi ích tập thể là một, năng lực của mỗi cá nhân được thể hiện rõ.
Một số căn bệnh tâm lý điển hình làm việc nhóm
Ương ngạnh. Gàn dở, ngang bướng, thích làm trái với cái chung. thường xuất hiện ở những học sinh có năng lực nhưng chưa được đánh giá đúng mức, cần giao việc đúng tầm cở, tạo sự đoàn kết, tránh mâu thuẩn xung đột với bạn bè. Hoặc xuất hiện ở những học sinh không giải quyết được các nhiệm vụ của GV giao, cần sự hỗ trợ giúp đỡ chăm sóc động viên nhiều hơn từ GV. Đôi lúc cần phải nghiêm khắc răn đe.
Có ở một số học sinh vô tổ chức kỹ luật, chưa quen với khuôn phép chung của tập thể, cần có quy định chung tập thể, đôi lúc cần lưu ý một số trường hợp đặc biệt như oan ức, sốc về tâm lí, dồn nén lâu ngày về nhiều phía… cần tạo điều kiện cho HS sửa đổi
Đùn đẩy trách nhiệm cho bạn, cần quan tâm đến cách tổ chức làm việc của trưởng nhóm, chuyển giao nhiệm vụ học tập từ giáo viên đến học sinh phải rõ ràng cụ thể, có thời gian khoản lặng nhất định cho học sinh tự nghiên cứu, thảo luận, giáo viên thường xuyên chỉ định bất kỳ một thành viên nào trong nhóm trình bày ý kiến chung của nhóm, hạn chế trưởng nhóm thực hiện trình bày.
GV thường xuyên quan sát báo quát lớp, quan tâm các HS rụt rè nhút nhác, HS có năng lực hạn chế
Một số căn bệnh tâm lý điểm hình làm việc nhóm
Kỹ năng làm việc nhóm
Tổ chức nhóm- nhóm trưởng- thư ký-thành viên
Xây dựng nhiệm vụ nhóm trưởng- biết tổ chức điều khiển nhóm, khai thác khơi mào các ý kiến thành viên, hỏi nhiều, chờ đợi, không vội trả lời, giải quyết thay nhóm, phát hiện những khác biệt mâu thuẩn trong phát biểu giúp các thành viên cùng giải quyết, không kết luận khi chưa phân tích, không phân tích khi chưa năm hết dữ kiện, khéo léo kéo vào chủ đề khi nhóm đi lạc đề. Mời mọc bằng thái độ khuyến khích, khéo léo ngăn chặn những bạn nói nhiều có khuynh hướng lấn át người khác, không cúi xuông viết hoài mà phải theo dõi quan sát phản ứng của bạn, nêu tóm tắt ý chính xin đồng tình của các thành viên, biết tổ chức phân công thực hiện nhiệm vụ mà nhóm được giao
Các dạng hoạt động nhóm
Hoạt động cặp đôi
Hoạt động nhóm nhiều học sinh từ hơn 2 học sinh trong lớp học
Hoạt động nhóm trong thực hiện các dự án ngoài lớp học.
Nguyên tắc của hoạt động nhóm:
Là tập cho mỗi học sinh tự học, tự nhận xét, tự đưa ra nhận định riêng, sao đó nhờ hoạt động chung của nhiều thành viên của nhóm điều chỉnh các suy nghĩ của cá nhân cuối cùng người giáo viên điều chỉnh các nhận thức suy nghĩ của học sinh theo đúng với định hướng khoa học
Kỹ năng làm việc nhóm
 Xác định mục tiêu  rõ ràng và cụ thể.
          - Chuẩn bị nội dung, thu thập dữ kiện liên quan đến nội dung thảo luận.
          - Thái độ lắng nghe, tôn trọng các ý kiến.
          - Có sự bình đẳng và chấp nhận lẫn nhau của nhóm viên.
          - Biết khai thác nội dung bằng cách đặt câu hỏi phù hợp kích thích sự suy nghĩ của mọi người.
          - Biết điều động sự tham gia tích cực của các thành viên trong nhóm.
          - Biết chia sẻ thông tin, kinh nghiệm mình có cho các thành viên khác.
          - Phát hiện những khác biệt, mâu thuẫn trong các ý kiến, quan điểm và cùng nhau giải quyết.
          - Nối kết các ý kiến rời rạc thành hệ thống.
          - Mục tiêu phải được giải quyết sau buổi thảo luận.
 
Tổ chức hoạt động nhóm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Việc chuyển giao nhiệm vụ có thể được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau: lời nói trực tiếp của giáo viên; tài liệu, học liệu..., đảm bảo tất cả học sinh quan tâm đến nhiệm vụ đặt ra, sẵn sàng nhận và tự nguyện thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 2:Thực hiện nhiệm vụ:
Học sinh hoạt động độc lập, tự chủ, trao đổi, tìm tòi cách thức để vượt qua khó khăn giải quyết nhiệm vụ. Trong quá trình đó, khi cần phải có sự định hướng của giáo viên.
Bước 3: Tranh luận, khái quát hóa, vận dụng tri thức mới:
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh trình bày, tranh luận, bảo vệ sản phẩm học tập đã hoàn thành.
Giáo viên bổ sung, chính xác hóa và khái quát hóa kiến thức cho học sinh.